diff --git a/README.md b/README.md
index f52ede0..4746a7e 100644
--- a/README.md
+++ b/README.md
@@ -122,30 +122,37 @@ Callback chỉ phát từ `spin_once()` — chọn một kiểu bơm dữ liệu
 
 ### Sẵn sàng & chẩn đoán thiết bị
 
+API chẩn đoán **chung cho mọi hãng**: `Diagnostics` trả về danh sách
+`issues` (mỗi issue = `severity` fault/warning + `code` trung lập + `detail`
+người-đọc-được), không có hàm riêng từng hãng. Giá trị thô của hãng nằm
+trong map `raw` (VD `"sick.device_status"`, `"rplidar.error_code"`); cần
+dạng chuỗi thì dùng `to_json()`.
+
 ```cpp
 if (!lidar->wait_ready(5000)) { /* chưa có scan sạch nào trong 5s */ }
 
 xlidar::Diagnostics d = lidar->get_diagnostics();
-if (d.has_fault()) {
-    d.monitor_fault();       // OLEI: motor/giám sát
-    d.voltage_fault();       // OLEI: điện áp
-    d.temperature_fault();   // OLEI: nhiệt độ
-    d.sick_error();          // SICK TiM: device error
-    d.pollution_error();     // SICK TiM: kính bẩn nặng
-    d.contamination_error(); // nanoScan3: kính bẩn nặng
-    d.manipulation();        // nanoScan3: nghi bị che/can thiệp
-    d.espe_fault();          // ESPE: từ lỗi thiết bị
-    d.rplidar_fault();       // RPLIDAR: health = Error (kèm rplidar_error_code)
-    printf("fault: %s\n", xlidar::to_string(d).c_str());
-} else if (d.has_warning()) {
-    // pollution/contamination warning, rplidar health warning
+for (const xlidar::DiagnosticIssue& issue : d.issues) {
+    // issue.severity : DiagSeverity::Fault | DiagSeverity::Warning
+    // issue.code     : "motor" | "voltage" | "temperature" | "optics_dirty"
+    //                  | "manipulation" | "device_error" | "device_warning"
+    // issue.detail   : mô tả kèm tên hãng + giá trị thô, VD "ESPE fault word 0x0004"
+    printf("[%s] %s — %s\n", xlidar::to_string(issue.severity),
+           issue.code.c_str(), issue.detail.c_str());
 }
+if (d.has_fault())   { /* thiết bị báo hỏng — dừng tin dữ liệu */ }
+if (d.has_warning()) { /* suy giảm (kính bẩn, ...) — lên lịch bảo trì */ }
+
+printf("%s\n", xlidar::to_string(d).c_str()); // "ok" / "FAULT: voltage | WARN: optics_dirty"
+printf("%s\n", xlidar::to_json(d).c_str());   // JSON đầy đủ cho REST/telemetry
 ```
 
 `d.healthy()` = đã có dữ liệu và không fault. `is_ready(max_age_ms)` = đang
 mở + healthy + scan mới nhất chưa quá hạn — diagnostics chỉ refresh qua
-`recv_scan()`/`spin_once()`, nên gọi từ chính thread bơm dữ liệu. Layout
-chẩn đoán từng giao thức: [docs/diagnostics.md](docs/diagnostics.md).
+`recv_scan()`/`spin_once()`, nên gọi từ chính thread bơm dữ liệu. Ý nghĩa
+từng `code`, key `raw` và layout chẩn đoán từng giao thức:
+[docs/diagnostics.md](docs/diagnostics.md) + comment trong
+`include/lidar_diagnostics.hpp`.
 
 ### Xử lý lỗi & lifecycle
 
@@ -181,8 +188,8 @@ mỗi lidar một thread, không cần khóa.
     {"name":"front", "driver_id":"olei_lidar_driver",   "model":"AUTO",        "ip":"192.168.100.100", "port":2368},
     {"name":"sick1", "driver_id":"sick_tim_driver",     "model":"SICK-TIM7xx", "ip":"192.168.0.1",     "port":2111},
     {"name":"nano1", "driver_id":"sick_nanoscan3_driver","model":"SICK-nanoScan3", "ip":"0.0.0.0",     "port":6060},
-    {"name":"espe1", "driver_id":"espe_lga60_driver",   "model":"ESPE-LGA60",  "ip":"192.168.1.88",    "port":8080},
-    {"name":"rp1",   "driver_id":"rplidar_c1_driver",   "model":"AUTO",        "serial_port":"/dev/ttyUSB0", "baudrate":460800}
+    {"name":"espe1", "driver_id":"espe_lga60_driver",   "model":"ESPE-LGA60",  "transport":"udp",   "ip":"192.168.1.88", "port":8080},
+    {"name":"rp1",   "driver_id":"rplidar_c1_driver",   "model":"AUTO",        "transport":"serial", "serial_port":"/dev/ttyUSB0", "baudrate":460800}
   ]
 }
 ```
@@ -193,17 +200,18 @@ Các trường `DeviceConfig` (mọi trường có default, chỉ khai báo cái
 |---|---|
 | `driver_id` | Plugin phụ trách thiết bị (bắt buộc) |
 | `model` | Một trong `supported_models` của driver; tên lạ → mặc định của driver |
-| `ip` / `port` | Driver mạng: UDP = địa chỉ bind cục bộ, TCP = địa chỉ thiết bị; `port` 0 = mặc định của driver |
-| `serial_port` / `baudrate` | Driver serial (rplidar); mặc định `/dev/ttyUSB0` @ 460800 |
+| `transport` | `"serial"` / `"udp"` / `"tcp"`. Bỏ trống = transport mặc định của driver. Driver cố định transport mà bị cấu hình sai → `open()` trả `InvalidConfig`; driver `transport_selectable` (ESPE) chuyển TCP↔UDP qua trường này |
+| `ip` / `port` | Transport mạng: UDP = địa chỉ bind cục bộ, TCP = địa chỉ thiết bị; `port` 0 = mặc định của driver |
+| `serial_port` / `baudrate` | Transport serial (rplidar); mặc định `/dev/ttyUSB0` @ 460800 |
 | `inverted` | `true` nếu lidar lắp úp ngược — driver tự đảo góc |
-| `use_udp` | Chỉ driver `transport_selectable` (ESPE): chuyển sang UDP |
 | `angle_min_deg` / `angle_max_deg` | Cửa sổ FOV hợp lệ (hệ góc có dấu, 0 = phía trước): điểm ngoài cửa sổ thành NaN. Bỏ trống = tắt |
 | `range_min_m` / `range_max_m` | Ghi đè dải đo; 0 = theo model |
 | `remap_angle_min_deg` / `remap_angle_max_deg` | (legacy) remap tuyến tính góc output, không cắt điểm |
 | `extra` | map chuỗi→chuỗi cho tuỳ chọn riêng của driver |
 
-File format cũ của lidarlib (`{"brand": "OLEI", ...}`) được migrate tự động
-khi load: `brand`+`model` → `driver_id`, cặp `angle_*_deg` cũ → remap.
+File format cũ được migrate tự động khi load: `brand`+`model` (lidarlib) →
+`driver_id`, cặp `angle_*_deg` cũ → remap, `use_udp: true` → `transport:
+"udp"`.
 
 ## Driver đi kèm
 
@@ -215,6 +223,57 @@ khi load: `brand`+`model` → `driver_id`, cặp `angle_*_deg` cũ → remap.
 | `sick_nanoscan3_driver` | `driver_sick_safety.so` | SICK nanoScan3/microScan3 | udp | `SICK-nanoScan3` | Receiver thụ động UDP safety-data; đích UDP cấu hình sẵn bằng Safety Designer. Port 6060. Chưa verify phần cứng |
 | `espe_lga60_driver` | `driver_espe.so` | ESPE LGA60 | tcp (+udp) | `ESPE-LGA60` | FOV 320°; `open()` gửi `RAuto`; tham số thiết bị theo tool Windows của hãng. Port 8080. Chưa verify phần cứng |
 
+### Thông số model
+
+FOV/range dưới đây là mặc định theo `ModelConfig` của từng driver — ghi đè
+bằng `range_min_m`/`range_max_m` và cửa sổ `angle_min_deg`/`angle_max_deg`.
+Driver mạng dùng hệ góc có dấu, 0° = phía trước; rplidar giữ hệ góc thiết bị
+[0, 2π).
+
+**OLEI** (UDP, port 2368) — nhận diện họ giao thức theo frame ID từng gói:
+**Family A** `0xFAF0` (header 20 B, 3 B/điểm, CRC32) · **Family B** `0xFEF0`
+(header 40 B kèm tên model ASCII, 8 B/điểm) · **Family C/V3** `0xFEAC`
+(header 48 B, 2–4 B/điểm tuỳ kiểu dữ liệu). Tên model đọc từ packet
+(Family B/C): `detected_model()` hoặc `result.info.detected_model`.
+
+| Model | FOV (°) | Range (m) | Giao thức |
+|---|---|---|---|
+| `AUTO` | −180…180 | 0.05…30 | Tự dò model từ dữ liệu (Family B/C) |
+| `VB` | −135…135 | 0.05…30 | Family A |
+| `VF` | −180…180 | 0.05…30 | Family A |
+| `LR-1F` | −180…180 | 0.05…50 | Family A — 0° thiết bị hướng đuôi (offset +180°) |
+| `LR-1FMI` | −180…180 | 0.05…30 | Family B — 0° thiết bị hướng đuôi |
+| `LR-1BS5` | −180…180 | 0.05…30 | Family B |
+| `LR-16F` | −135…135 | 0.05…30 | 3D 16-line |
+| `GS1-5` | −180…180 | 0.05…30 | Family C/V3 — chưa verify phần cứng |
+
+**SICK** — TiM qua TCP/SOPAS (CoLa-A) port 2111: `open()` gửi
+`sEN LMDscandata 1` để start stream; frame wire đặt 90° ở phía trước nên
+driver offset −90° để 0° = phía trước. nanoScan3 là receiver UDP thụ động
+port 6060 — đích UDP phải cấu hình sẵn bằng SICK Safety Designer, driver
+không handshake CoLa2/TCP.
+
+| Model | FOV (°) | Range (m) | Ghi chú |
+|---|---|---|---|
+| `SICK-TIM5xx` | −135…135 | 0.05…10 | TiM551/561 — FOV/range theo datasheet, chưa verify |
+| `SICK-TIM571` | −135…135 | 0.05…25 | Chưa verify phần cứng |
+| `SICK-TIM7xx` | −135…135 | 0.05…25 | Verify trên TiM781S thật (FW V5.11) |
+| `SICK-nanoScan3` | −137.5…137.5 | 0.05…40 | Cả microScan3; layout port từ sick_safetyscanners, chưa verify |
+
+**ESPE LGA60** (TCP mặc định / UDP, port 8080; IP mặc định của hãng
+192.168.1.88) — FOV 320°: thiết bị quét 20°→340° với 0° hướng đuôi (offset
+−180°), preset −160…160°, range 0.05…50 m. Frame đo `HISN` (header 16 B
+big-endian; điểm = distance mm + intensity, distance 50 000 mm = không có
+phản hồi → ∞); frame vùng `WSimu` (nếu thiết bị gửi) được đọc lấy từ lỗi.
+Độ phân giải (0.025–0.5°), tốc độ quay, mức lọc nhiễu theo cấu hình đã nạp
+bằng tool Windows của hãng — driver không tự đổi. Chưa verify phần cứng.
+
+**RPLIDAR** (serial, mặc định `/dev/ttyUSB0` @ 460800) — preset C1: range
+0.05…16 m (datasheet 12 m trên nền trắng), ~10 Hz, ~400–500 điểm/vòng
+(DenseBoost); A/S series dùng được với baud tương ứng. `open()` chạy health
+check (Error → `DeviceError`) và tự nhận model/firmware. Riêng driver này
+đo được `time_increment`/`scan_time` thực.
+
 Chi tiết giao thức từng hãng (frame layout, offset góc, đơn vị) nằm trong
 comment đầu mỗi file plugin và [docs/diagnostics.md](docs/diagnostics.md).
 
@@ -233,12 +292,30 @@ comment đầu mỗi file plugin và [docs/diagnostics.md](docs/diagnostics.md).
 | `timestamp_ms` | Đồng hồ thiết bị (ms); 0 nếu giao thức không có |
 | `time_increment` / `scan_time` | Chỉ rplidar đo được (chu kỳ grab thực); driver khác = 0 |
 
-`ExtraInfo`: metadata thô tuỳ giao thức (`detected_model`, byte lỗi OLEI,
-status SICK, health RPLIDAR, ...) — field thiết bị không có giữ
-`std::nullopt`. `Diagnostics` (từ `get_diagnostics()` hoặc
-`decode_diagnostics(info)`) là bản decode tiện dùng: `has_fault()` /
-`has_warning()` / `healthy()` / `to_string()` , kèm `model`, `firmware`
-(rplidar), `device_timestamp_ms`.
+`ExtraInfo`: metadata thô tuỳ giao thức — field thiết bị không có giữ
+`std::nullopt`:
+
+| Field | Nguồn | Ý nghĩa |
+|---|---|---|
+| `detected_model` | mọi driver | Tên model thực đọc từ dữ liệu (hoặc tên cấu hình) |
+| `error_status` | OLEI Family A | Byte lỗi thiết bị: BIT0 monitor, BIT1 điện áp, BIT2 nhiệt độ |
+| `distance_scale_mm` | OLEI A/B | Hệ số mm/count của khoảng cách; 0 = không báo |
+| `rotation_raw` | OLEI Family A | Tốc độ motor (raw) |
+| `distance_ratio_raw`, `scan_frequency_raw`, `input_status`, `output_status`, `field_status`, `status_flags` | OLEI Family C/V3 | Passthrough raw — ý nghĩa bit chưa verify |
+| `sick_device_status` | SICK TiM | Cặp Device Status `(word0<<8)\|word1`: 0 ok · 1 error · 2 pollution warning · 4 pollution error |
+| `nano_general_state` | nanoScan3 | Byte 0 block General System State (bit `kNanoState*`) |
+| `espe_error_status` | ESPE LGA60 | Từ lỗi từ frame vùng `WSimu` — chỉ có khi thiết bị gửi area data |
+| `rplidar_health_status`, `rplidar_error_code` | RPLIDAR | Health từ SDK (0 ok · 1 warning · 2 error) + mã lỗi thiết bị đi kèm |
+
+`Diagnostics` (từ `get_diagnostics()` hoặc `decode_diagnostics(info)`) là
+bản decode **trung lập hãng**: `issues` (danh sách `{severity, code,
+detail}` với code chung: `motor` / `voltage` / `temperature` /
+`optics_dirty` / `manipulation` / `device_error` / `device_warning`), map
+`raw` giữ giá trị thô theo key ổn định (`"olei.error_status"`,
+`"sick.device_status"`, `"nano.general_state"`, `"espe.error_status"`,
+`"rplidar.health_status"`, `"rplidar.error_code"`, ...), cùng `model`,
+`firmware` (rplidar), `device_timestamp_ms`, và helper `has_fault()` /
+`has_warning()` / `healthy()` / `to_string()` / `to_json()`.
 
 ## Viết một plugin mới
 
diff --git a/config.json b/config.json
index ee560c5..1a7f5ee 100644
--- a/config.json
+++ b/config.json
@@ -1 +1 @@
-{"lidars":[{"name":"front","driver_id":"olei_lidar_driver","model":"AUTO","ip":"192.168.100.100","port":2368,"inverted":false},{"name":"rear","driver_id":"olei_lidar_driver","model":"AUTO","ip":"192.168.100.100","port":2371,"inverted":true},{"name":"sick1","driver_id":"sick_tim_driver","model":"SICK-TIM7xx","ip":"192.168.100.22","port":2111,"inverted":false},{"name":"rp1","driver_id":"rplidar_c1_driver","model":"AUTO","serial_port":"/dev/ttyUSB0","baudrate":460800,"inverted":false}]}
+{"lidars":[{"name":"front","driver_id":"olei_lidar_driver","model":"AUTO","transport":"udp","ip":"192.168.100.100","port":2368,"inverted":false},{"name":"rear","driver_id":"olei_lidar_driver","model":"AUTO","ip":"192.168.100.100","port":2371,"inverted":true},{"name":"sick1","driver_id":"sick_tim_driver","model":"SICK-TIM7xx","transport":"tcp","ip":"192.168.100.22","port":2111,"inverted":false},{"name":"rp1","driver_id":"rplidar_c1_driver","model":"AUTO","transport":"serial","serial_port":"/dev/ttyUSB0","baudrate":460800,"inverted":false}]}
diff --git a/docs/diagnostics.md b/docs/diagnostics.md
index 255f2a5..025a29c 100644
--- a/docs/diagnostics.md
+++ b/docs/diagnostics.md
@@ -74,8 +74,10 @@ an toàn kiểu safety-scanner). Các trường chẩn đoán (port từ driver
 | `[44-47]` | u32 LE | `status_flags` | Cờ trạng thái tổng — bit map chưa có tài liệu |
 
 Vì bit map chưa xác minh, driver **truyền nguyên giá trị raw** qua
-`Diagnostics` (các trường `std::optional`) thay vì decode sai. Khi có tài
-liệu V3 chính thức hoặc thiết bị GS1-5 để thử, bổ sung decode tại
+`Diagnostics::raw` (key `"olei.scan_frequency"`, `"olei.input_status"`,
+`"olei.output_status"`, `"olei.field_status"`, `"olei.status_flags"`,
+`"olei.distance_ratio"`) thay vì decode sai thành issue. Khi có tài liệu V3
+chính thức hoặc thiết bị GS1-5 để thử, bổ sung decode tại
 `decode_diagnostics()` trong `include/lidar_interface.hpp` (và bảng field trong `plugins/driver_olei/olei_driver.cpp`).
 
 ## 4. SICK TiM (TCP/CoLa-A — telegram `LMDscandata`)
@@ -93,8 +95,11 @@ Khác OLEI, TiM có **hai đường** lấy chẩn đoán:
    | `0 2` | Pollution warning — kính bắt đầu bẩn, vẫn đo được |
    | `0 4` | Pollution error — kính bẩn nặng, phải lau |
 
-   Driver ghép cặp này vào `info.sick_device_status` (`(word0<<8)|word1`) và
-   decode qua `sick_error()` / `pollution_warning()` / `pollution_error()`.
+   Driver ghép cặp này vào `info.sick_device_status` (`(word0<<8)|word1`);
+   `decode_diagnostics()` biến nó thành issue chung: bit error →
+   `{fault, device_error}`, pollution warning → `{warning, optics_dirty}`,
+   pollution error → `{fault, optics_dirty}` (raw giữ ở
+   `raw["sick.device_status"]`).
    Ngoài ra telegram còn mang input/output số (`input_status`/`output_status`)
    và tần số quét (`scan_frequency_raw`, đơn vị 1/100 Hz).
    **Chưa verify trên TiM781S thật với kính bẩn** — cần che/bôi bẩn kính để
@@ -121,8 +126,10 @@ offset/size. Block **General System State** (offset tại header `[32]`, size
 | 4 | `0x10` | Reference contour status |
 | 5 | `0x20` | Manipulation — nghi bị che/can thiệp cố ý |
 
-Driver đọc byte này vào `info.nano_general_state`, decode qua
-`contamination_warning()` / `contamination_error()` / `manipulation()`.
+Driver đọc byte này vào `info.nano_general_state`; `decode_diagnostics()`
+biến nó thành issue chung: contamination warning → `{warning, optics_dirty}`,
+contamination error → `{fault, optics_dirty}`, manipulation →
+`{fault, manipulation}` (raw giữ ở `raw["nano.general_state"]`).
 Lưu ý: block này **chỉ có mặt nếu được tick chọn** trong cấu hình data output
 của Safety Designer — thiếu block thì trường giữ `nullopt`.
 
@@ -134,8 +141,9 @@ RPLIDAR không nhúng chẩn đoán trong stream điểm quét; thay vào đó S
 **một lần lúc `open()`** — status Error thì `open()` trả `DeviceError` và
 không dùng thiết bị; Warning vẫn chạy nhưng để lại dấu.
 
-- Snapshot health nằm ở `Diagnostics::rplidar_health_status` /
-  `rplidar_error_code`, decode qua `rplidar_fault()` / `rplidar_warning()`.
+- Snapshot health nằm ở `raw["rplidar.health_status"]` /
+  `raw["rplidar.error_code"]`; `decode_diagnostics()` sinh issue chung:
+  health Error → `{fault, device_error}`, Warning → `{warning, device_warning}`.
 - `Diagnostics::model` (`slamtec-0xNN` từ device info) và
   `Diagnostics::firmware` (`fw M.mm hw H`) được tự nhận lúc `open()`.
 - Chẩn đoán runtime chủ yếu là gián tiếp: `recv_scan()` timeout / mất kết
@@ -183,6 +191,19 @@ if (!lidar->is_ready()) { /* mất dữ liệu hoặc thiết bị báo fault */
 
 ## 9. API
 
+API chung cho mọi hãng — không có hàm decode riêng từng vendor. Mỗi vấn đề
+thiết bị là một `DiagnosticIssue{severity, code, detail}`; bảng map từ wire
+sang code chung:
+
+| Nguồn wire | Issue (severity, code) |
+|---|---|
+| OLEI Family A bit monitor / voltage / temp | fault `motor` / `voltage` / `temperature` |
+| OLEI Family A bit 3-7 (reserved) ≠ 0 | fault `device_error` |
+| SICK TiM device error / pollution warning / pollution error | fault `device_error` / warning `optics_dirty` / fault `optics_dirty` |
+| nanoScan3 contamination warning / error / manipulation | warning `optics_dirty` / fault `optics_dirty` / fault `manipulation` |
+| ESPE fault word ≠ 0 | fault `device_error` (detail kèm giá trị hex) |
+| RPLIDAR health Warning / Error | warning `device_warning` / fault `device_error` |
+
 ```cpp
 #include "lidar_manager.hpp"
 
@@ -192,23 +213,19 @@ if (lidar->recv_scan(r, 1000)) {
 
     if (!d.valid) {
         // chưa có scan nào được decode
-    } else if (d.has_fault()) {
-        // Family A: đọc từng bit
-        if (d.voltage_fault())     /* điện áp bất thường */;
-        if (d.temperature_fault()) /* nhiệt độ bất thường */;
-        if (d.monitor_fault())     /* motor/giám sát bất thường */;
-        printf("lidar fault: %s\n", xlidar::to_string(d).c_str());
     }
-
-    // SICK: cảnh báo kính bẩn — chưa phải fault nhưng nên lên lịch lau
-    if (d.has_warning()) {
-        d.pollution_warning();      // TiM
-        d.contamination_warning();  // nanoScan3
+    for (const xlidar::DiagnosticIssue& issue : d.issues) {
+        printf("[%s] %s — %s\n", xlidar::to_string(issue.severity),
+               issue.code.c_str(), issue.detail.c_str());
     }
-    if (d.manipulation()) /* nanoScan3: nghi bị che/can thiệp */;
+    if (d.has_fault())   { /* dừng tin dữ liệu */ }
+    if (d.has_warning()) { /* lên lịch bảo trì */ }
 
-    // Family C raw (nullopt nếu không phải GS1-5)
-    if (d.status_flags) printf("status_flags=0x%08X\n", *d.status_flags);
+    // Giá trị thô của hãng (chỉ có khi wire mang nó), VD Family C raw:
+    if (auto it = d.raw.find("olei.status_flags"); it != d.raw.end())
+        printf("status_flags=0x%08X\n", it->second);
+
+    printf("%s\n", xlidar::to_json(d).c_str());  // JSON cho REST/telemetry
 }
 ```
 
@@ -217,10 +234,11 @@ if (lidar->recv_scan(r, 1000)) {
 - `decode_diagnostics(const ExtraInfo&)` — hàm free, decode trực tiếp từ
   `ScanResult::info` nếu app muốn gắn chẩn đoán với đúng scan cụ thể.
 - `to_string(Diagnostics)` — chuỗi log 1 dòng: `no data` / `ok` /
-  `WARN: pollution` / `FAULT: voltage temperature`.
-- `has_fault()` gộp mọi nguồn lỗi (OLEI byte lỗi, TiM device/pollution error,
-  nano contamination error/manipulation); `has_warning()` gộp các mức cảnh
-  báo kính bẩn.
+  `WARN: optics_dirty` / `FAULT: voltage temperature | WARN: optics_dirty`.
+- `to_json(Diagnostics)` — chuỗi JSON đầy đủ (`valid`, `model`, `firmware`,
+  `healthy`, `issues[]`, `raw{}`) cho host nào muốn nhận string thay struct.
+- `has_fault()` / `has_warning()` quét `issues` theo severity;
+  `healthy()` = `valid && !has_fault()`.
 
 ## 10. Hướng mở rộng
 
diff --git a/include/lidar_diagnostics.hpp b/include/lidar_diagnostics.hpp
index e31b8c5..1b82a21 100644
--- a/include/lidar_diagnostics.hpp
+++ b/include/lidar_diagnostics.hpp
@@ -1,14 +1,23 @@
 #pragma once
 // xlidar-driver — device self-diagnostics decoded from the data stream.
+//
+// The public surface is vendor-neutral: every driver reports through the same
+// Diagnostics struct — a list of DiagnosticIssue with stable cross-vendor
+// codes, plus a raw field map for vendor-specific passthrough. Hosts never
+// need per-vendor accessors; serialize with to_json() when a string API is
+// more convenient.
 #include <cstdint>
 #include <cstdio>
-#include <optional>
+#include <map>
 #include <string>
+#include <vector>
 
 namespace xlidar {
 
 struct ExtraInfo;  // lidar_interface.hpp
 
+// ── Raw wire constants (document the values in Diagnostics::raw) ────────────
+
 // OLEI Family A (0xFAF0) error_status bits, header byte [5]. Bits 3-7 are
 // reserved on the wire; a nonzero reserved bit is still reported as a fault.
 inline constexpr uint8_t kFaultMonitor     = 1u << 0;  // monitor / motor abnormal
@@ -34,72 +43,60 @@ inline constexpr uint8_t kRplidarHealthOk      = 0;
 inline constexpr uint8_t kRplidarHealthWarning = 1;
 inline constexpr uint8_t kRplidarHealthError   = 2;
 
-// Device self-diagnostics decoded from the data stream. Fields the device
-// family doesn't carry stay std::nullopt (see docs/diagnostics.md for the
-// per-family wire layout). valid stays false until the driver has decoded one
-// full scan.
+// ── Common diagnostics structure ────────────────────────────────────────────
+
+// Fault = device says something is wrong now, stop trusting the data;
+// Warning = degraded but still measuring (dirty optics, weak motor) —
+// schedule cleaning/service.
+enum class DiagSeverity { Warning, Fault };
+
+inline const char* to_string(DiagSeverity s) {
+    return s == DiagSeverity::Fault ? "fault" : "warning";
+}
+
+// One decoded device issue. `code` is a stable, machine-readable identifier
+// shared across vendors:
+//   "motor"          — motor/monitor subsystem abnormal
+//   "voltage"        — supply voltage out of range
+//   "temperature"    — internal temperature abnormal
+//   "optics_dirty"   — pollution/contamination of the optics window
+//                      (warning: clean soon; fault: data no longer reliable)
+//   "manipulation"   — safety scanner suspects tampering/covering
+//   "device_error"   — device-level fault the vendor doesn't break down
+//   "device_warning" — device-level warning the vendor doesn't break down
+// `detail` is human-readable, names the vendor, and may carry the raw value.
+struct DiagnosticIssue {
+    DiagSeverity severity = DiagSeverity::Fault;
+    std::string  code;
+    std::string  detail;
+};
+
+// Device self-diagnostics decoded from the data stream. valid stays false
+// until the driver has decoded one full scan; issues is empty while the
+// device reports healthy. Vendor-specific raw fields appear in `raw` keyed
+// by stable names ("olei.error_status", "sick.device_status",
+// "nano.general_state", "espe.error_status", "rplidar.health_status",
+// "rplidar.error_code", ...) — only fields present on the wire are set.
 struct Diagnostics {
     bool        valid = false;
     std::string model = "AUTO";
     std::string firmware;                 // e.g. "fw 1.32 hw 18"; empty if unknown
     uint32_t    device_timestamp_ms = 0;  // device clock; 0 if not on the wire
 
-    // OLEI Family A error byte (0 = no fault; Family B/C don't carry it)
-    uint8_t error_status = 0;
+    std::vector<DiagnosticIssue> issues;
+    std::map<std::string, uint32_t> raw;
 
-    bool monitor_fault()     const { return (error_status & kFaultMonitor)     != 0; }
-    bool voltage_fault()     const { return (error_status & kFaultVoltage)     != 0; }
-    bool temperature_fault() const { return (error_status & kFaultTemperature) != 0; }
-
-    // OLEI Family A only — raw motor speed field, unit unverified
-    std::optional<uint16_t> rotation_raw;
-
-    // OLEI Family C / V3 (GS1-5) only — raw passthroughs, bit meanings unverified
-    std::optional<uint16_t> scan_frequency_raw;
-    std::optional<uint16_t> input_status;
-    std::optional<uint16_t> output_status;
-    std::optional<uint32_t> field_status;
-    std::optional<uint32_t> status_flags;
-
-    // SICK TiM — LMDscandata status pair (word0<<8)|word1
-    std::optional<uint16_t> sick_device_status;
-
-    bool sick_error()        const { return sick_device_status && (*sick_device_status & kSickStatusError); }
-    bool pollution_warning() const { return sick_device_status && (*sick_device_status & kSickStatusPollutionWarning); }
-    bool pollution_error()   const { return sick_device_status && (*sick_device_status & kSickStatusPollutionError); }
-
-    // SICK nanoScan3 — General System State byte 0
-    std::optional<uint8_t> nano_general_state;
-
-    bool contamination_warning() const { return nano_general_state && (*nano_general_state & kNanoStateContaminationWarning); }
-    bool contamination_error()   const { return nano_general_state && (*nano_general_state & kNanoStateContaminationError); }
-    bool manipulation()          const { return nano_general_state && (*nano_general_state & kNanoStateManipulation); }
-
-    // ESPE LGA60 — raw fault word from area frames (bit meanings unverified);
-    // only present when the host polls area data.
-    std::optional<uint16_t> espe_error_status;
-
-    bool espe_fault() const { return espe_error_status && *espe_error_status != 0; }
-
-    // RPLIDAR — SDK getHealth() status (refreshed at open(); the streaming
-    // protocol carries no health) plus the device error code that goes with it.
-    std::optional<uint8_t>  rplidar_health_status;
-    std::optional<uint16_t> rplidar_error_code;
-
-    bool rplidar_fault()   const { return rplidar_health_status && *rplidar_health_status == kRplidarHealthError; }
-    bool rplidar_warning() const { return rplidar_health_status && *rplidar_health_status == kRplidarHealthWarning; }
-
-    // Fault = device says something is wrong now; warning = degraded but
-    // still measuring (dirty optics, weak motor) — schedule cleaning/service.
     bool has_fault() const {
-        return error_status != 0 || sick_error() || pollution_error()
-            || contamination_error() || manipulation() || espe_fault()
-            || rplidar_fault();
+        for (const auto& i : issues)
+            if (i.severity == DiagSeverity::Fault) return true;
+        return false;
     }
     bool has_warning() const {
-        return pollution_warning() || contamination_warning() || rplidar_warning();
+        for (const auto& i : issues)
+            if (i.severity == DiagSeverity::Warning) return true;
+        return false;
     }
-    bool healthy()     const { return valid && !has_fault(); }
+    bool healthy() const { return valid && !has_fault(); }
 };
 
 // Decode the diagnostic fields of one scan; sets valid = true.
@@ -107,40 +104,77 @@ struct Diagnostics {
 // every plugin .so must carry its own copy).
 Diagnostics decode_diagnostics(const ExtraInfo& info);
 
-// One-line log summary: "no data" / "ok" / "WARN: pollution" /
-// "FAULT: voltage temperature".
+// One-line log summary: "no data" / "ok" / "WARN: optics_dirty" /
+// "FAULT: voltage temperature | WARN: optics_dirty".
 inline std::string to_string(const Diagnostics& d) {
-    if (!d.valid)       return "no data";
-    if (!d.has_fault()) return d.has_warning()
-        ? std::string("WARN:") + (d.pollution_warning() ? " pollution" : "")
-                                + (d.contamination_warning() ? " contamination" : "")
-                                + (d.rplidar_warning() ? " rplidar" : "")
-        : "ok";
+    if (!d.valid)        return "no data";
+    if (d.issues.empty()) return "ok";
+    std::string faults, warnings;
+    for (const auto& i : d.issues)
+        (i.severity == DiagSeverity::Fault ? faults : warnings) += " " + i.code;
+    std::string s;
+    if (!faults.empty())   s += "FAULT:" + faults;
+    if (!warnings.empty()) s += (s.empty() ? "WARN:" : " | WARN:") + warnings;
+    return s;
+}
 
-    std::string s = "FAULT:";
-    if (d.monitor_fault())       s += " monitor";
-    if (d.voltage_fault())       s += " voltage";
-    if (d.temperature_fault())   s += " temperature";
-    if (d.sick_error())          s += " device";
-    if (d.pollution_error())     s += " pollution";
-    if (d.contamination_error()) s += " contamination";
-    if (d.manipulation())        s += " manipulation";
-    if (d.espe_fault()) {
-        char buf[24];
-        std::snprintf(buf, sizeof(buf), " espe(0x%04X)", *d.espe_error_status);
-        s += buf;
+namespace detail {
+// Minimal JSON string escaping (quotes, backslash, control characters) —
+// model/firmware come off the wire and may hold arbitrary bytes.
+inline std::string json_escape(const std::string& in) {
+    std::string out;
+    out.reserve(in.size());
+    for (unsigned char c : in) {
+        switch (c) {
+            case '"':  out += "\\\""; break;
+            case '\\': out += "\\\\"; break;
+            case '\n': out += "\\n";  break;
+            case '\r': out += "\\r";  break;
+            case '\t': out += "\\t";  break;
+            default:
+                if (c < 0x20) {
+                    char buf[8];
+                    std::snprintf(buf, sizeof(buf), "\\u%04X", c);
+                    out += buf;
+                } else {
+                    out += static_cast<char>(c);
+                }
+        }
     }
-    if (d.rplidar_fault()) {
-        char buf[32];
-        std::snprintf(buf, sizeof(buf), " rplidar(0x%04X)",
-                      d.rplidar_error_code ? *d.rplidar_error_code : 0);
-        s += buf;
+    return out;
+}
+} // namespace detail
+
+// Full JSON snapshot, e.g. for a REST/telemetry payload:
+//   {"valid":true,"model":"C1","firmware":"fw 1.32 hw 18",
+//    "device_timestamp_ms":0,"healthy":false,
+//    "issues":[{"severity":"fault","code":"voltage","detail":"..."}],
+//    "raw":{"olei.error_status":2}}
+inline std::string to_json(const Diagnostics& d) {
+    std::string s = "{\"valid\":";
+    s += d.valid ? "true" : "false";
+    s += ",\"model\":\"" + detail::json_escape(d.model) + "\"";
+    s += ",\"firmware\":\"" + detail::json_escape(d.firmware) + "\"";
+    s += ",\"device_timestamp_ms\":" + std::to_string(d.device_timestamp_ms);
+    s += ",\"healthy\":";
+    s += d.healthy() ? "true" : "false";
+    s += ",\"issues\":[";
+    for (size_t i = 0; i < d.issues.size(); ++i) {
+        const DiagnosticIssue& issue = d.issues[i];
+        if (i) s += ',';
+        s += "{\"severity\":\"";
+        s += to_string(issue.severity);
+        s += "\",\"code\":\"" + detail::json_escape(issue.code) + "\"";
+        s += ",\"detail\":\"" + detail::json_escape(issue.detail) + "\"}";
     }
-    if (uint8_t rest = d.error_status & ~(kFaultMonitor | kFaultVoltage | kFaultTemperature)) {
-        char buf[24];
-        std::snprintf(buf, sizeof(buf), " reserved(0x%02X)", rest);
-        s += buf;
+    s += "],\"raw\":{";
+    bool first = true;
+    for (const auto& [key, value] : d.raw) {
+        if (!first) s += ',';
+        first = false;
+        s += "\"" + detail::json_escape(key) + "\":" + std::to_string(value);
     }
+    s += "}}";
     return s;
 }
 
diff --git a/include/lidar_interface.hpp b/include/lidar_interface.hpp
index 8d33d2b..32a9d31 100644
--- a/include/lidar_interface.hpp
+++ b/include/lidar_interface.hpp
@@ -132,23 +132,89 @@ struct ScanResult {
     ExtraInfo info;
 };
 
-// Decode the diagnostic fields of one scan; sets valid = true.
+// Decode the diagnostic fields of one scan into the vendor-neutral
+// Diagnostics structure; sets valid = true. Vendor bit layouts are decoded
+// here (constants in lidar_diagnostics.hpp) so hosts only ever see common
+// issue codes; the raw values ride along in Diagnostics::raw.
 inline Diagnostics decode_diagnostics(const ExtraInfo& info) {
     Diagnostics d;
-    d.valid                 = true;
-    d.model                 = info.detected_model;
-    d.error_status          = info.error_status;
-    d.rotation_raw          = info.rotation_raw;
-    d.scan_frequency_raw    = info.scan_frequency_raw;
-    d.input_status          = info.input_status;
-    d.output_status         = info.output_status;
-    d.field_status          = info.field_status;
-    d.status_flags          = info.status_flags;
-    d.sick_device_status    = info.sick_device_status;
-    d.nano_general_state    = info.nano_general_state;
-    d.espe_error_status     = info.espe_error_status;
-    d.rplidar_health_status = info.rplidar_health_status;
-    d.rplidar_error_code    = info.rplidar_error_code;
+    d.valid = true;
+    d.model = info.detected_model;
+
+    const auto add = [&d](DiagSeverity severity, const char* code, std::string detail) {
+        d.issues.push_back({severity, code, std::move(detail)});
+    };
+    char buf[48];
+
+    // OLEI Family A error byte (Family B/C don't carry it — stays 0).
+    if (info.error_status != 0) {
+        d.raw["olei.error_status"] = info.error_status;
+        if (info.error_status & kFaultMonitor)
+            add(DiagSeverity::Fault, "motor", "OLEI monitor/motor abnormal");
+        if (info.error_status & kFaultVoltage)
+            add(DiagSeverity::Fault, "voltage", "OLEI supply voltage out of range");
+        if (info.error_status & kFaultTemperature)
+            add(DiagSeverity::Fault, "temperature", "OLEI internal temperature abnormal");
+        if (const uint8_t rest = info.error_status
+                & static_cast<uint8_t>(~(kFaultMonitor | kFaultVoltage | kFaultTemperature))) {
+            std::snprintf(buf, sizeof(buf), "OLEI reserved error bits 0x%02X", rest);
+            add(DiagSeverity::Fault, "device_error", buf);
+        }
+    }
+
+    // OLEI raw passthroughs (meanings unverified — no issue decoding).
+    if (info.rotation_raw)       d.raw["olei.rotation"]       = *info.rotation_raw;
+    if (info.distance_ratio_raw) d.raw["olei.distance_ratio"] = *info.distance_ratio_raw;
+    if (info.scan_frequency_raw) d.raw["olei.scan_frequency"] = *info.scan_frequency_raw;
+    if (info.input_status)       d.raw["olei.input_status"]   = *info.input_status;
+    if (info.output_status)      d.raw["olei.output_status"]  = *info.output_status;
+    if (info.field_status)       d.raw["olei.field_status"]   = *info.field_status;
+    if (info.status_flags)       d.raw["olei.status_flags"]   = *info.status_flags;
+
+    // SICK TiM device status pair.
+    if (info.sick_device_status) {
+        d.raw["sick.device_status"] = *info.sick_device_status;
+        if (*info.sick_device_status & kSickStatusError)
+            add(DiagSeverity::Fault, "device_error", "SICK TiM device error");
+        if (*info.sick_device_status & kSickStatusPollutionWarning)
+            add(DiagSeverity::Warning, "optics_dirty", "SICK TiM pollution warning");
+        if (*info.sick_device_status & kSickStatusPollutionError)
+            add(DiagSeverity::Fault, "optics_dirty", "SICK TiM pollution error");
+    }
+
+    // SICK nanoScan3 general system state.
+    if (info.nano_general_state) {
+        d.raw["nano.general_state"] = *info.nano_general_state;
+        if (*info.nano_general_state & kNanoStateContaminationWarning)
+            add(DiagSeverity::Warning, "optics_dirty", "nanoScan3 contamination warning");
+        if (*info.nano_general_state & kNanoStateContaminationError)
+            add(DiagSeverity::Fault, "optics_dirty", "nanoScan3 contamination error");
+        if (*info.nano_general_state & kNanoStateManipulation)
+            add(DiagSeverity::Fault, "manipulation", "nanoScan3 manipulation suspected");
+    }
+
+    // ESPE fault word (bit meanings unverified).
+    if (info.espe_error_status) {
+        d.raw["espe.error_status"] = *info.espe_error_status;
+        if (*info.espe_error_status != 0) {
+            std::snprintf(buf, sizeof(buf), "ESPE fault word 0x%04X", *info.espe_error_status);
+            add(DiagSeverity::Fault, "device_error", buf);
+        }
+    }
+
+    // RPLIDAR SDK health.
+    if (info.rplidar_health_status) {
+        d.raw["rplidar.health_status"] = *info.rplidar_health_status;
+        if (info.rplidar_error_code) d.raw["rplidar.error_code"] = *info.rplidar_error_code;
+        if (*info.rplidar_health_status == kRplidarHealthError) {
+            std::snprintf(buf, sizeof(buf), "RPLIDAR health error, code 0x%04X",
+                          info.rplidar_error_code ? *info.rplidar_error_code : 0);
+            add(DiagSeverity::Fault, "device_error", buf);
+        } else if (*info.rplidar_health_status == kRplidarHealthWarning) {
+            add(DiagSeverity::Warning, "device_warning", "RPLIDAR health warning");
+        }
+    }
+
     return d;
 }
 
@@ -183,7 +249,7 @@ using ScanCallback = std::function<void(const ScanResult&)>;
 
 // Transport a driver uses to reach the device. A driver declares exactly one
 // primary transport; drivers that can switch (e.g. ESPE TCP/UDP) declare the
-// default and honor DeviceConfig::use_udp.
+// default and honor DeviceConfig::transport.
 enum class Transport { Serial, Udp, Tcp };
 
 inline const char* to_string(Transport t) {
@@ -195,6 +261,14 @@ inline const char* to_string(Transport t) {
     return "unknown";
 }
 
+// Parse the strings written by to_string(Transport); nullopt for anything else.
+inline std::optional<Transport> transport_from_string(const std::string& s) {
+    if (s == "serial") return Transport::Serial;
+    if (s == "udp")    return Transport::Udp;
+    if (s == "tcp")    return Transport::Tcp;
+    return std::nullopt;
+}
+
 // Static identity a plugin registers about itself (get_driver_info entry
 // point and LidarDriverInterface::get_driver_info()).
 struct DriverInfo {
@@ -207,18 +281,25 @@ struct DriverInfo {
 
     // Extra metadata for hosts/UIs (not part of the required identity):
     Transport transport = Transport::Udp;   // primary transport
-    bool      transport_selectable = false; // true → use_udp switches TCP/UDP
+    bool      transport_selectable = false; // true → DeviceConfig::transport
+                                            //        may pick either TCP or UDP
     std::vector<std::string> supported_models; // valid DeviceConfig::model values
 };
 
 // Settings for one lidar instance. `name` is the unique key across saves.
-// Which fields matter depends on the driver's transport:
+// Which fields matter depends on the transport in effect:
 //   serial → serial_port + baudrate;  udp/tcp → ip + port.
 struct DeviceConfig {
     std::string name      = "lidar";
     std::string driver_id;            // plugin that owns this device
     std::string model     = "AUTO";   // one of DriverInfo::supported_models
 
+    // Transport to reach the device. nullopt = the driver's declared default
+    // (DriverInfo::transport). A fixed-transport driver rejects a mismatch
+    // from open() with InvalidConfig; transport-selectable drivers (ESPE)
+    // switch between TCP and UDP through this field.
+    std::optional<Transport> transport;
+
     // Network transports (udp: local bind address / tcp: device address)
     std::string ip   = "0.0.0.0";
     uint16_t    port = 0;             // 0 = driver default
@@ -228,7 +309,6 @@ struct DeviceConfig {
     uint32_t    baudrate    = 460800;
 
     bool inverted = false;   // unit mounted upside-down → mirror the scan
-    bool use_udp  = false;   // only for transport-selectable drivers (ESPE)
 
     // Valid field-of-view window (deg, signed system: 0 = ahead, + = left).
     // Points outside are reported as NaN (invalid), the scan geometry is
@@ -252,9 +332,10 @@ struct DeviceConfig {
 
     friend bool operator==(const DeviceConfig& a, const DeviceConfig& b) {
         return a.name == b.name && a.driver_id == b.driver_id && a.model == b.model &&
+               a.transport == b.transport &&
                a.ip == b.ip && a.port == b.port &&
                a.serial_port == b.serial_port && a.baudrate == b.baudrate &&
-               a.inverted == b.inverted && a.use_udp == b.use_udp &&
+               a.inverted == b.inverted &&
                a.angle_min_deg == b.angle_min_deg && a.angle_max_deg == b.angle_max_deg &&
                a.range_min_m == b.range_min_m && a.range_max_m == b.range_max_m &&
                a.remap_angle_min_deg == b.remap_angle_min_deg &&
diff --git a/plugins/common/plugin_helpers.hpp b/plugins/common/plugin_helpers.hpp
index 4bbc75c..5ed622d 100644
--- a/plugins/common/plugin_helpers.hpp
+++ b/plugins/common/plugin_helpers.hpp
@@ -8,18 +8,65 @@
 #include <cerrno>
 #include <cmath>
 #include <cstdint>
+#include <cstdio>
 #include <cstring>
 #include <fcntl.h>
 #include <limits>
 #include <netinet/in.h>
 #include <netinet/tcp.h>
+#include <string>
 #include <sys/select.h>
 #include <sys/socket.h>
+#include <utility>
 
 namespace xlidar {
 
 inline constexpr float kDeg2Rad = 3.14159265358979323846f / 180.f;
 
+// True when the requested DeviceConfig::transport is one this driver can
+// serve: unset always matches (driver default); otherwise the declared
+// transport, or — for transport-selectable drivers — either side of the
+// TCP/UDP pair.
+inline bool transport_supported(const DriverInfo& info, const DeviceConfig& cfg) {
+    if (!cfg.transport || *cfg.transport == info.transport) return true;
+    if (info.transport_selectable)
+        return (*cfg.transport == Transport::Udp && info.transport == Transport::Tcp) ||
+               (*cfg.transport == Transport::Tcp && info.transport == Transport::Udp);
+    return false;
+}
+
+// Stand-in returned by create_driver_instance() when a structurally valid
+// config still can't be served (e.g. transport mismatch): the plugin ABI
+// forbids returning nullptr there, so the error surfaces from open() as
+// InvalidConfig instead of the setting being silently ignored.
+class InvalidConfigDriver : public LidarDriverInterface {
+public:
+    InvalidConfigDriver(DriverInfo info, std::string reason)
+        : info_(std::move(info)), reason_(std::move(reason)) {}
+
+    DriverInfo get_driver_info() const override { return info_; }
+    ErrorCode open() override {
+        std::fprintf(stderr, "[xlidar] %s: %s\n", info_.driver_id.c_str(), reason_.c_str());
+        return set_error(ErrorCode::InvalidConfig);
+    }
+    void close() override {}
+    bool recv_scan(ScanResult&, int) override {
+        set_error(ErrorCode::NotOpen);
+        return false;
+    }
+    void set_scan_callback(ScanCallback) override {}
+    bool spin_once() override {
+        set_error(ErrorCode::NotOpen);
+        return false;
+    }
+    const char* detected_model() const override { return info_.model.c_str(); }
+    bool is_open() const override { return false; }
+
+private:
+    DriverInfo  info_;
+    std::string reason_;
+};
+
 // Remap a finished scan's angular window onto [min_deg, max_deg]. Only
 // angle_min/angle_max/angle_increment are rewritten; points are untouched.
 inline void remap_scan_window(LaserScan& scan, float min_deg, float max_deg) {
diff --git a/plugins/driver_espe/espe_driver.cpp b/plugins/driver_espe/espe_driver.cpp
index 4cd9fd8..d692374 100644
--- a/plugins/driver_espe/espe_driver.cpp
+++ b/plugins/driver_espe/espe_driver.cpp
@@ -270,12 +270,13 @@ const DriverInfo kDriverInfo = [] {
     info.model       = "LGA60";
     info.driver_id   = "espe_lga60_driver";
     info.description = "ESPE LGA60 320° laser scanner — TCP by default, UDP via "
-                       "use_udp; open() sends the RAuto start command; device "
-                       "parameters come from the vendor Windows tool. Default "
-                       "port 8080 (vendor default IP 192.168.1.88). Ported from "
-                       "the vendor ROS driver; not verified on real hardware.";
+                       "DeviceConfig::transport; open() sends the RAuto start "
+                       "command; device parameters come from the vendor Windows "
+                       "tool. Default port 8080 (vendor default IP 192.168.1.88). "
+                       "Ported from the vendor ROS driver; not verified on real "
+                       "hardware.";
     info.transport   = Transport::Tcp;
-    info.transport_selectable = true;   // use_udp switches to UDP
+    info.transport_selectable = true;   // transport = udp switches to UDP
     info.supported_models = {"ESPE-LGA60"};
     return info;
 }();
@@ -293,7 +294,11 @@ XLIDAR_PLUGIN_EXPORT void get_driver_info(xlidar::DriverInfo* out) {
 XLIDAR_PLUGIN_EXPORT xlidar::LidarDriverInterface*
 create_driver_instance(const xlidar::DeviceConfig* cfg) {
     using namespace xlidar;
-    const uint16_t port = cfg->port ? cfg->port : 8080;
+    if (!transport_supported(kDriverInfo, *cfg))
+        return new InvalidConfigDriver(kDriverInfo,
+            std::string("unsupported transport '") + to_string(*cfg->transport) + "'");
+    const uint16_t port    = cfg->port ? cfg->port : 8080;
+    const bool     use_udp = cfg->transport == Transport::Udp;
     return new EspeDriver(apply_device_config(MODEL_ESPE_LGA60, *cfg),
-                          cfg->ip, port, cfg->use_udp, cfg->inverted);
+                          cfg->ip, port, use_udp, cfg->inverted);
 }
diff --git a/plugins/driver_olei/olei_driver.cpp b/plugins/driver_olei/olei_driver.cpp
index 0ffa162..13db359 100644
--- a/plugins/driver_olei/olei_driver.cpp
+++ b/plugins/driver_olei/olei_driver.cpp
@@ -450,6 +450,9 @@ XLIDAR_PLUGIN_EXPORT void get_driver_info(xlidar::DriverInfo* out) {
 XLIDAR_PLUGIN_EXPORT xlidar::LidarDriverInterface*
 create_driver_instance(const xlidar::DeviceConfig* cfg) {
     using namespace xlidar;
+    if (!transport_supported(kDriverInfo, *cfg))
+        return new InvalidConfigDriver(kDriverInfo,
+            std::string("unsupported transport '") + to_string(*cfg->transport) + "'");
     const ModelConfig* preset = model_by_name(cfg->model);
     if (!preset) preset = &MODEL_AUTO;  // unknown model → auto-detect
     const uint16_t port = cfg->port ? cfg->port : 2368;
diff --git a/plugins/driver_rplidar/rplidar_driver.cpp b/plugins/driver_rplidar/rplidar_driver.cpp
index 482f36c..942d38f 100644
--- a/plugins/driver_rplidar/rplidar_driver.cpp
+++ b/plugins/driver_rplidar/rplidar_driver.cpp
@@ -318,6 +318,9 @@ XLIDAR_PLUGIN_EXPORT void get_driver_info(xlidar::DriverInfo* out) {
 XLIDAR_PLUGIN_EXPORT xlidar::LidarDriverInterface*
 create_driver_instance(const xlidar::DeviceConfig* cfg) {
     using namespace xlidar;
+    if (!transport_supported(kDriverInfo, *cfg))
+        return new InvalidConfigDriver(kDriverInfo,
+            std::string("unsupported transport '") + to_string(*cfg->transport) + "'");
     // "AUTO" and "C1" share the same preset; the real model is read from the
     // device at open().
     const uint32_t baud = cfg->baudrate ? cfg->baudrate : 460800;
diff --git a/plugins/driver_sick_safety/sick_safety_driver.cpp b/plugins/driver_sick_safety/sick_safety_driver.cpp
index b66c32c..c336f33 100644
--- a/plugins/driver_sick_safety/sick_safety_driver.cpp
+++ b/plugins/driver_sick_safety/sick_safety_driver.cpp
@@ -255,6 +255,9 @@ XLIDAR_PLUGIN_EXPORT void get_driver_info(xlidar::DriverInfo* out) {
 XLIDAR_PLUGIN_EXPORT xlidar::LidarDriverInterface*
 create_driver_instance(const xlidar::DeviceConfig* cfg) {
     using namespace xlidar;
+    if (!transport_supported(kDriverInfo, *cfg))
+        return new InvalidConfigDriver(kDriverInfo,
+            std::string("unsupported transport '") + to_string(*cfg->transport) + "'");
     const uint16_t port = cfg->port ? cfg->port : 6060;
     return new SickSafetyDriver(apply_device_config(MODEL_SICK_NANOSCAN3, *cfg),
                                 cfg->ip, port, cfg->inverted);
diff --git a/plugins/driver_sick_tim/sick_tim_driver.cpp b/plugins/driver_sick_tim/sick_tim_driver.cpp
index 1ee31fc..9647369 100644
--- a/plugins/driver_sick_tim/sick_tim_driver.cpp
+++ b/plugins/driver_sick_tim/sick_tim_driver.cpp
@@ -312,6 +312,9 @@ XLIDAR_PLUGIN_EXPORT void get_driver_info(xlidar::DriverInfo* out) {
 XLIDAR_PLUGIN_EXPORT xlidar::LidarDriverInterface*
 create_driver_instance(const xlidar::DeviceConfig* cfg) {
     using namespace xlidar;
+    if (!transport_supported(kDriverInfo, *cfg))
+        return new InvalidConfigDriver(kDriverInfo,
+            std::string("unsupported transport '") + to_string(*cfg->transport) + "'");
     const ModelConfig* preset = model_by_name(cfg->model);
     if (!preset) preset = &MODEL_SICK_TIM571;  // brand default
     const uint16_t port = cfg->port ? cfg->port : 2111;
diff --git a/src/lidar_manager.cpp b/src/lidar_manager.cpp
index 2c382f1..2cbe4e1 100644
--- a/src/lidar_manager.cpp
+++ b/src/lidar_manager.cpp
@@ -27,12 +27,14 @@ json::Value to_json(const DeviceConfig& c) {
     v.set("name",        json::Value::make_string(c.name));
     v.set("driver_id",   json::Value::make_string(c.driver_id));
     v.set("model",       json::Value::make_string(c.model));
+    // Omitted when unset — the driver's declared default transport applies.
+    if (c.transport)
+        v.set("transport", json::Value::make_string(to_string(*c.transport)));
     v.set("ip",          json::Value::make_string(c.ip));
     v.set("port",        json::Value::make_number(c.port));
     v.set("serial_port", json::Value::make_string(c.serial_port));
     v.set("baudrate",    json::Value::make_number(c.baudrate));
     v.set("inverted",    json::Value::make_bool(c.inverted));
-    v.set("use_udp",     json::Value::make_bool(c.use_udp));
     v.set("angle_min_deg", json::Value::make_number(c.angle_min_deg));
     v.set("angle_max_deg", json::Value::make_number(c.angle_max_deg));
     v.set("range_min_m",   json::Value::make_number(c.range_min_m));
@@ -68,7 +70,17 @@ DeviceConfig lidar_from_json(const json::Value& v) {
     c.serial_port = v.get_string("serial_port", c.serial_port);
     c.baudrate    = static_cast<uint32_t>(v.get_number("baudrate", c.baudrate));
     c.inverted    = v.get_bool("inverted", c.inverted);
-    c.use_udp     = v.get_bool("use_udp", c.use_udp);
+
+    // "transport": "serial" | "udp" | "tcp"; unknown strings fall back to the
+    // driver default. Legacy files carried a use_udp bool instead.
+    if (const std::string t = v.get_string("transport"); !t.empty()) {
+        c.transport = transport_from_string(t);
+        if (!c.transport)
+            std::fprintf(stderr, "[xlidar] lidar '%s': unknown transport '%s' — using driver default\n",
+                         c.name.c_str(), t.c_str());
+    } else if (v.get_bool("use_udp", false)) {
+        c.transport = Transport::Udp;
+    }
     c.range_min_m = static_cast<float>(v.get_number("range_min_m", c.range_min_m));
     c.range_max_m = static_cast<float>(v.get_number("range_max_m", c.range_max_m));